Οι καθηγητές του ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ ΕΝΑ σχολιάζουν τα θέματα της Νεοελληνικής γλώσσας και λογοτεχνίας

Άνοιξε η αυλαία των πανελλαδικών εξετάσεων για τα Ημερήσια και τα Εσπερινά Γενικά Λύκεια, με το μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας.  Δεύτερη χρονιά φέτος συνεξέτασης και φυσικά δεύτερη χρονιά αντίξοων συνθηκών στις οποίες όλοι κληθήκαμε να ανταποκριθούμε κάνοντας πολλές φορές υπέρβαση των δυνάμεων μας.

Σε μια απόπειρα αποτίμησης των φετινών θεμάτων θα λέγαμε ότι ήταν από αυτά που ευαισθητοποιούν και προβληματίζουν, όχι μόνο τους νέους, αλλά και όλους μας. Τα θέματα κινήθηκαν στην γνωστή πλέον τυπολογία, με το Α’ να ζητά σύνταξη περίληψη και το Β’ επαλήθευση, ή διάψευση συγκεκριμένων περιόδων του κειμένου. Οι βασικοί θεματικοί άξονες για την πύκνωση λόγου θα μπορούσαν να είναι : ο επαγγελματικός προσανατολισμός ως αναπόσπαστο κομμάτι της σχολικής πορείας, η προτίμηση των δημοφιλών επαγγελμάτων και η απαξίωση των υπολοίπων, η αύξηση της ανεργίας, η δύσκολη επιβίωση στην αγορά εργασίας και το δυσοίωνο μέλλον των ιδιωτικών επιχειρήσεων και των ελεύθερων επαγγελμάτων με αποτέλεσμα τον μη συμβιβασμό και την έξοδο από τη χώρα.

Προς την ίδια κατεύθυνση, στην Β1 το α) ήταν ΣΩΣΤΟ, το β) ΣΩΣΤΟ, το γ) ΛΑΘΟΣ, το δ) ΣΩΣΤΟ και το ε) ΛΑΘΟΣ.

Αντιμετωπίσιμη κατά την φροντιστηριακή και όχι μόνο ορολογία ήταν και η άσκηση Β2β, στην οποία τα στατιστικά στοιχεία προέρχονται από έρευνα του Pew Research Center, με ποσοστά, χρονολογίες και στοιχεία που σκιαγραφούν τόσο τη ζοφερή όσο και την “εύκολη” πραγματικότητα που διαγράφεται. Είναι γνωστό ότι τα τεκμήρια αποτελούν συγκεκριμένα αποδεικτικά στοιχεία, τα οποία αποδεικνύουν, τεκμηριώνουν, προβάλλουν τη βαθιά πρόθεση της συντάκτριας να ενημερώσει, να πληροφορήσει, να αναλύσει, να δώσει έμφαση, απευθυνόμενη στη λογική. Αναγράφεται μάλιστα και η πηγή από την οποία προέρχονται, η οποία είναι αξιόπιστη με τα τεκμήρια να είναι αρκετά, επαρκή, να συνδέονται άμεσα με το θέμα με αποτέλεσμα να ενισχύεται η αξιοπιστία, η εγκυρότητα, η πληροφορητικότητα και η πειστικότητα του κειμένου. Λαμβάνουμε δε υπόψη ότι δεν υπάρχει μονολιθική και μονόπλευρη αντιμετώπιση του θέματος, αλλά σφαιρική. Αντίστοιχα, με την εκτεταμένη χρήση μαρτυριών, δίνεται έμφαση στις ανησυχίες και τους προβληματισμούς της νέας γενιάς, μεταφέρονται αυτούσια άλλωστε τα λόγια τους  και με αμεσότητα, παραστατικότητα, ζωντάνια για το μέλλον και την επαγγελματική τους αποκατάσταση ενώ το κείμενο έτσι αποδεικνύεται ξεκάθαρα επίκαιρο, κινητοποιώντας το ενδιαφέρον μας και αφυπνίζοντας μας, εφόσον γινόμαστε κοινωνοί των βαθύτερων ανησυχιών των νέων.

Στην Β3, θα έπρεπε να αναφερθούν και να αναλυθούν οι μεταφορές (πχ “αδιαπέραστο πέπλο, “πεδίο εκκόλαψης”) που δημιουργούν μια νέα διάσταση, μια νέα πραγματικότητα, προδίδοντας στη γλώσσα πλούτο και δύναμη, εκφραστικότητα, ζωντάνια και παραστατικότητα, εγείροντας όμως και συναισθήματα, καθώς και το α’ πληθυντικό πρόσωπο (με αντίστοιχη ανάλυση), η ερώτηση στο τέλος και οι λέξεις με συγκινησιακή φόρτιση.

Προχωρώντας στο Γ’ θέμα, της Λογοτεχνίας, θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν ως κειμενικοί  δείκτες, η χρήση του γ’ ρηματικού προσώπου, οι ομοιοκαταληξίες, τα σημεία στίξης όπως η άνω και κάτω τελεία, η παρομοίωση (“σα φτερό”), οι επαναλήψεις, οι μεταφορές (πχ “παιδεύει το μυαλό”).

Τέλος στην παραγωγή λόγου, στην έκθεση, στο Α’ ζητούμενο θα έπρεπε να γίνει αναφορά στα εφόδια (βοηθητικό θα ήταν να λάβουν τα παιδιά υπόψη του τομείς του πολιτισμού) και να επισημάνουν την αναγκαιότητα της ανθρωπιστικής, ανθρωποκεντρικής εκπαίδευσης, την έμφαση στην πνευματικότητα, την σύνεση, τη λογική, την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης και την απαλλαγή από τον δογματισμό, τις στερεοτυπικές αντιλήψεις και τις ιδεοληψίες, την εστίαση στις κοινωνικές και ηθικές αξίες και στα ιδανικά , στην ανάληψη ευθυνών, στην διαμόρφωση κοινωνικοπολιτικής συνείδησης, στην πρόταξη του συλλογικού καλού, στην υπευθυνότητα και συνεργασία, στην ανεκτικότητα ως δικαίωμα και στάση ζωής, στον ορθό λόγο, στην πλατιά και δια βίου μόρφωση, στην συνειδητοποίηση της αξίας της Δημοκρατίας και των χαρακτηριστικών της, στη στοχοπροσήλωση στη διαμόρφωση μιας κοινωνίας πολιτών και όχι θεατών, στον εθνισμό, στον διεθνισμό, στην αυτεπίγνωση, τον αυτοέλεγχο και αυτοκριτική, στην αυτογνωσία, στις ψυχικές δυνάμεις, την αγωνιστικότητα, την μαχητικότητα “διεκδίκησης”.

Στο Β’ ζητούμενο, το οποίο απαιτούσε συγκεκριμένες δράσεις, καλό θα ήταν να γίνει μνεία στην διαμόρφωση ενεργών πολιτών μέσω των μαθητικών κοινοτήτων των φοιτητικών νεολαιών, μέσα από την καταγγελία της αυθαιρεσίας και την ουσιαστική συνειδητοποίηση της αξίας της Δημοκρατίας, μέσα από την απρόσκοπτη παρακολούθηση σεμιναρίων, μεταπτυχιακών προγραμμάτων για επαγγελματική και όχι μόνο κατάρτιση, μέσα από την πολύπλευρη ενημέρωση και πληροφόρηση, τη συμμετοχή στην Βουλή των Εφήβων, την εθελοντική δράση σε κάθε τομέα και πεδίο ανθρώπινης δραστηριότητας, τη συμμετοχή σε πορείες, συλλαλητήρια, κινήματα για την ειρήνη, τον αφοπλισμό, την ισοκατανομή του πλούτου, τα ανθρώπινα δικαιώματα, μέσα επίσης από την επαφή και την έλλογη αξιοποίηση του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ευρύτερα, τις εργασίες και τις αναρτήσεις για ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης, αλλά και μέσα από την επαφή με την παράδοση, την τέχνη και τον αθλητισμό, την γλωσσομάθεια…

Υ.Γ.

Το θέμα σαφώς ήταν ευρύ, οι μαθητές θα έπρεπε να εστιάσουν στα σημαντικά και να τα αναπτύξουν μεθοδικά, οργανωμένα και με ορθή επιχειρηματολογία. Τελικά, ήταν ένα θέμα που δεν μας αφήνει αδιάφορους, ιδιαίτερα αν σκεφτούμε ότι δεν πρέπει να βρίσκουμε καταφύγιο στην μετριότητα από απελπισία για το ωραίο που ονειρευτήκαμε… Και οι νέοι πρέπει να ονειρεύονται και να αγωνίζονται για αυτό…

ΔΑΡΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΑ

ΜΠΟΧΛΟΥ ΒΙΒΗ